(ភ្នំពេញ)៖ «សុខភាពល្អលូតលាស់នៅទីកន្លែងដែលរាងកាយមនុស្ស និងបរិស្ថានជុំវិញ ត្រូវបានថែរក្សាដោយការយកចិត្តទុកដាក់រួមគ្នា»។ នៅពេលមនុស្សមានជំងឺ ឬរងរបួស ការព្យាបាលវេជ្ជសាស្ត្រមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង។

ប៉ុន្តែសុខភាពល្អមិនមែនទើបតែចាប់ផ្តើមនៅពេលយើងដើរចូលមន្ទីរពេទ្យ ឬគ្លីនិកនោះទេ។ តាមពិត សុខភាពល្អចាប់ផ្តើមតាំងពីមុនពេលយើងឈឺ។

វាចាប់ផ្តើមពីខ្យល់ស្អាតដែលយើងដកដង្ហើម ទឹកដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់បរិភោគ អាហារដែលមានជីវជាតិ ប្រព័ន្ធអនាម័យ លំនៅឋានដែលមានសុវត្ថិភាព កន្លែងធ្វើការដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ ការអប់រំ ការគាំទ្រពីសង្គម និងបរិស្ថានដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សធ្វើចលនា និងសម្រាកបានសមរម្យ។

លក្ខខណ្ឌទាំងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា កត្តាកំណត់សុខភាពផ្នែកបរិស្ថាន និងសង្គម។ កត្តាទាំងនេះជួយពន្យល់ថា ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សពីរនាក់ដែលមានសភាពរាងកាយប្រហាក់ប្រហែលគ្នា អាចប្រឈមនឹងហានិភ័យសុខភាពខុសគ្នា ដោយសារតែទីកន្លែង និងលក្ខខណ្ឌរស់នៅរបស់ពួកគេមិនដូចគ្នា។

ខ្យល់បំពុលអាចប៉ះពាល់ដល់សួត និងបេះដូង។កម្ដៅខ្លាំងអាចបង្កជំងឺជាពិសេសចំពោះកម្មករដែលធ្វើការនៅខាងក្រៅ មនុស្សចាស់ ទារកនិងអ្នកដែលមានបញ្ហាសុខភាពមួយចំនួន។
ទឹកជំនន់អាចបង្ករបួស បំពុលប្រភពទឹក រំខានដល់សេវាថែទាំសុខភាពនិងបំផ្លាញលំនៅឋាន។

ការប៉ះពាល់នឹងសារធាតុគីមី និងការគ្រប់គ្រងសំណល់មិនមានសុវត្ថិភាពក៏អាចបង្កហានិភ័យផ្សេងៗទៀតចំពោះសុខភាពមនុស្សផងដែរ។ផ្ទុយទៅវិញ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលមានសុខភាពល្អ អាចជួយទ្រទ្រង់សុខភាពមនុស្សតាមរយៈការផ្តល់ទឹក អាហារ ម្លប់ ការគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុ ឱសថ ប្រភពចិញ្ចឹមជីវិត និងទីកន្លែងសម្រាប់ធ្វើសកម្មភាពឬសម្រាកស្តារកម្លាំង។

ភាពចម្រុះជីវសាស្ត្រក៏អាចមានឥទ្ធិពលលើការកើតឡើង និងការរីករាលដាលនៃជំងឺ តាមរបៀបដែលមានភាពស្មុគស្មាញ។ទោះជាយ៉ាងណា យើងមិនគួរសន្និដ្ឋានថា ការមានភាពចម្រុះជីវសាស្ត្រកាន់តែច្រើន នឹងធ្វើឱ្យជំងឺទាំងអស់បាត់បង់ជានិច្ចនោះឡើយ។

ការការពារសុខភាពត្រូវផ្អែកលើភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ និងការយល់ដឹងអំពីបរិបទជាក់ស្តែង។ ឧទាហរណ៍ ការដាំដើមឈើអាចផ្តល់ម្លប់ និងជួយកាត់បន្ថយកម្ដៅ ប៉ុន្តែប្រភេទដើមឈើ និងទីតាំងដាំមានសារៈសំខាន់។

តំបន់ដីសើមអាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់បរិស្ថាន ប៉ុន្តែទឹកដក់នៅក្បែរលំនៅឋានអាចត្រូវការការគ្រប់គ្រង ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យពីមូស។ ថាមពលស្អាតសម្រាប់ចម្អិនអាហារអាចជួយកែលម្អគុណភាពខ្យល់ក្នុងផ្ទះ ប៉ុន្តែលទ្ធភាពទទួលបាន និងតម្លៃដែលប្រជាពលរដ្ឋអាចទទួលយកបាន ជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់។

ការការពារសុខភាពមិនគួរក្លាយជាមូលហេតុសម្រាប់បន្ទោសមនុស្សឡើយ។ មនុស្សមួយចំនួនត្រូវរស់នៅក្បែរប្រភពបំពុល ព្រោះទីនោះមានលំនៅឋានដែលពួកគេអាចមានលទ្ធភាពចំណាយបាន។ អ្នកខ្លះត្រូវធ្វើការនៅក្រោមកម្ដៅថ្ងៃ ព្រោះប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេជាប្រភពចិញ្ចឹមគ្រួសារ។ គ្រួសារខ្លះត្រូវប្រើប្រាស់ឥន្ធនៈដែលបង្កផ្សែង ព្រោះពួកគេមិនមានជម្រើសផ្សេងដែលអាចអនុវត្តបាន។

នៅក្នុងស្ថានភាពបែបនេះមេត្តាករុណាមិនមែនគ្រាន់តែជាការអាណិតអាសូរនោះទេ។ វាជាការព្យាយាមយល់ថា តើមនុស្សទាំងនោះពិតជាមានជម្រើសអ្វីខ្លះក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ។ ហេតុនេះ សុខភាពបរិស្ថានត្រូវការសកម្មភាពរួមពីស្ថាប័នសាធារណៈ និងសង្គមទាំងមូល។

សកម្មភាពទាំងនេះរួមមានការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានសុវត្ថិភាព ការកំណត់ស្តង់ដារ ការត្រួតពិនិត្យបរិស្ថាន ការរៀបចំផែនការឆ្លើយតបគ្រាអាសន្ន ការធានាលទ្ធភាពទទួលបានសេវាសុខាភិបាល ការការពារកម្មករ និងការវិនិយោគនៅក្នុងសហគមន៍ដែលប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់។

សិស្សានុសិស្សក៏អាចចូលរួមចំណែកបានតាមសកម្មភាពសមស្របនឹងអាយុ និងសុវត្ថិភាពរបស់ខ្លួន។

ពួកគេអាចអនុវត្តអនាម័យឱ្យបានល្អគ្រប់គ្រងសំណល់ដោយសុវត្ថិភាព ថែរក្សាដើមឈើដែលផ្តល់ម្លប់ស្វែងយល់អំពីការណែនាំក្នុងគ្រាអាសន្ន និងរាយការណ៍អំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលបានសង្កេតឃើញដោយការគោរព។ ប៉ុន្តែសិស្សមិនគួរប៉ះពាល់សារធាតុគីមី សំណល់វេជ្ជសាស្ត្រ ឬចូលទៅក្នុងស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ដោយខ្លួនឯងឡើយ។ រាងកាយមនុស្សអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រវត្តិនៃបរិស្ថានដែលខ្លួនបានរស់នៅ។

ការយល់ដឹងនេះមិនមែនដើម្បីបង្កការភ័យខ្លាចនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគួរជំរុញឱ្យយើងកសាងបរិស្ថានដែលធ្វើឱ្យមនុស្សគ្រប់រូបអាចជ្រើសរើសរបៀបរស់នៅដែលល្អសម្រាប់សុខភាពបានកាន់តែងាយស្រួល។

សហគមន៍បៃតងមួយមិនគួរត្រូវបានវាយតម្លៃតែតាមចំនួន
ដើមឈើដែលបានដាំនោះឡើយ។ វាគួរត្រូវបានវាយតម្លៃផងដែរថា តើមនុស្សនិងសារពាង្គកាយរស់ផ្សេងៗ អាចរស់នៅក្នុងសហគមន៍នោះដោយសុវត្ថិភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងក្តីសង្ឃឹមបានដែរឬទេ។

ការតាមដានស្ថានភាពសុខភាព និងបរិស្ថានជាបន្តបន្ទាប់ អាចជួយឱ្យយើងដឹងថា តើការកែលម្អដែលបានអនុវត្តពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពដែរឬទេ។ ករណីជំងឺបណ្តាលមកពីកម្ដៅ ការត្អូញត្អែរអំពីគុណភាពទឹកអវត្តមានរបស់សិស្សនៅសាលា លទ្ធផលវាស់វែងគុណភាពខ្យល់ និងបទពិសោធន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋ សុទ្ធតែអាចផ្តល់ភស្តុតាងពីជ្រុងផ្សេងៗគ្នា។

ការតាមដានដែលមានក្រមសីលធម៌ត្រូវការពារឯកជនភាពរបស់មនុស្សហើយប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលទទួលបាន ដើម្បីប្រែក្លាយការព្រួយបារម្ភទៅជាវិធានការបង្ការដែលមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់។

ភស្តុតាងទាំងនេះអាចជួយណែនាំការប្រើប្រាស់ធនធានឱ្យផ្តោតលើការបង្ការជាមុន ជាជាងរង់ចាំរហូតដល់មានគ្រោះអាសន្នកើតឡើងម្តងហើយម្តងទៀត។

សុខភាពល្អមិនមែនកើតចេញពីការថែរក្សារាងកាយតែមួយមុខឡើយ។វាក៏លូតលាស់ចេញពីការថែរក្សាលក្ខខណ្ឌនៃជីវិត ដែលយើងទាំងអស់គ្នាប្រើប្រាស់រួមគ្នាផងដែរ។

ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា មេត្តាករុណាជំរុញឱ្យយើងមើលឱ្យហួសពីរោគសញ្ញាដែលមនុស្សម្នាក់កំពុងប្រឈម ហើយពិចារណាអំពីលក្ខខណ្ឌដែលអាចបង្កឱ្យមានទុក្ខលំបាកនោះ។

ការថែរក្សាដោយប្រាជ្ញា មិនត្រឹមតែជួយមនុស្សដែលកំពុងត្រូវការជំនួយនៅថ្ងៃនេះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជួយកែលម្អបរិស្ថាន ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចកើតឡើងនៅថ្ងៃអនាគតផងដែរ។

ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ តើលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានណាមួយដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេទៅលើសុខភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងសហគមន៍របស់ខ្ញុំ?

សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ សូមសង្កេត និងកំណត់លក្ខណៈបរិស្ថានមួយដែលជួយទ្រទ្រង់សុខភាពនិងបញ្ហាបរិស្ថានមួយដែលអាចបង្កហានិភ័យដល់សុខភាព។ បន្ទាប់មកសូមប្រាប់អំពីបញ្ហាដែលបានសង្កេតឃើញទៅកាន់មនុស្សពេញវ័យដែលមានការទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីពិចារណាដំណោះស្រាយប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។

ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងចូលរួមថែរក្សាសុខភាព តាមរយៈការកែលម្អលក្ខខណ្ឌរស់នៅដែលរាងកាយមនុស្ស និងសហគមន៍ទាំងមូលប្រើប្រាស់រួមគ្នា។ «នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ គឺយើងកំពុងការពារសព្វសត្វទាំងឡាយ រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ»៕