(ភ្នំពេញ)៖ ពន្លឺអាចធ្វើដំណើរបានជិត៣០០,០០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី។ ប៉ុន្តែទោះបីមានល្បឿនដ៏មហិមានេះក៏ដោយ ពន្លឺនៅតែត្រូវការពេលជាង៤ឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើដំណើរពីផែនដីទៅដល់ផ្កាយជិតយើងបំផុត បន្ទាប់ពីព្រះអាទិត្យ។
ហេតុអ្វីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើ «ឆ្នាំពន្លឺ» ជាឯកតាវាស់ចម្ងាយក្នុងចក្រវាឡ? តើចក្រវាឡធំធេងប៉ុនណា ហើយហេតុអ្វីមនុស្ស មិនអាចធ្វើដំណើរលឿនជាងពន្លឺបាន?

សូមតាមដានការបកស្រាយបញ្ហានេះ ក្នុងកម្មវិធី Fresh Exclusive/ Cosmo ៖

មនុស្សអាចធ្វើដំណើរពីកម្ពុជា ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងរយៈពេលមិនដល់មួយថ្ងៃ ប្រសិនបើមានជើងហោះហើរសមស្រប។ យានអវកាស អាចទៅដល់ព្រះចន្ទក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែការធ្វើដំណើរទៅកាន់ផ្កាយមួយទៀត គឺជាបញ្ហាខុសគ្នាទាំងស្រុង។
ផ្កាយជិតប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យយើងបំផុត គឺ Proxima Centauri ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល៤.២៤ឆ្នាំពន្លឺ ឬប្រហែល៤០លាន លានគីឡូម៉ែត្រពីផែនដី។

ទោះបីយើងអាចបញ្ជូនយានមួយ ឱ្យធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿនស្មើនឹងពន្លឺក៏ដោយ យាននោះនៅតែត្រូវការពេលជាង៤ឆ្នាំដើម្បីទៅដល់ទីនោះ។ តាមការពិត យានដែលមានម៉ាសមិនអាចធ្វើដំណើរដល់ល្បឿនពន្លឺបានឡើយ។

*ឆ្នាំពន្លឺជាអ្វី? ហើយហេតុអ្វី អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើវាសម្រាប់វាស់ចម្ងាយក្នុងចក្រវាឡ?
នៅលើផែនដី មនុស្សប្រើម៉ែត្រ ឬគីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីវាស់ចម្ងាយពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងចក្រវាឡ ចម្ងាយរវាងផ្កាយ និងកាឡាក់ស៊ីមានទំហំធំធេងខ្លាំង រហូតដល់ការប្រើគីឡូម៉ែត្រធ្វើឱ្យតួលេខវែង និងពិបាកយល់។
ហេតុនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើឯកតាមួយហៅថា «ឆ្នាំពន្លឺ» (Light-year) ដើម្បីវាស់ចម្ងាយដ៏ឆ្ងាយទាំងនោះ។

ឆ្នាំពន្លឺមិនមែនជាឯកតាវាស់ពេលវេលាទេ ប៉ុន្តែជាឯកតាវាស់ចម្ងាយ។ មួយឆ្នាំពន្លឺ គឺជាចម្ងាយដែលពន្លឺធ្វើដំណើរបានក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដោយមានល្បឿនជិត៣០០,០០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី។

មួយឆ្នាំពន្លឺ ស្មើនឹងប្រហែល៩.៤៦លានលានគីឡូម៉ែត្រ។ ដូច្នេះ ផ្កាយ Proxima Centauri ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយ៤.២៤«ឆ្នាំពន្លឺ»ពីផែនដី មានចម្ងាយប្រហែល៤០លានលានគីឡូម៉ែត្រ។

ការប្រើឆ្នាំពន្លឺ មិនត្រឹមតែជួយឱ្យមនុស្សងាយយល់ពីចម្ងាយដ៏ធំធេងក្នុងចក្រវាឡប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយឱ្យយល់ថា ពន្លឺត្រូវការពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើដំណើរពីផ្កាយ ឬកាឡាក់ស៊ីឆ្ងាយៗមកដល់ផែនដី។

*ហេតុអ្វីពន្លឺមានល្បឿនលឿន ប៉ុន្តែត្រូវការពេលយូរដើម្បីធ្វើដំណើរក្នុងចក្រវាឡ?
ចម្លើយគឺ ព្រោះចម្ងាយក្នុងចក្រវាឡមានទំហំធំធេងខ្លាំងណាស់។ ទោះបីពន្លឺធ្វើដំណើរបានជិត៣០០,០០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីក៏ដោយ ក៏វានៅតែត្រូវការពេលវេលាយ៉ាងយូរ ដើម្បីឆ្លងកាត់ចម្ងាយដ៏មហិមារវាងផ្កាយ និងកាឡាក់ស៊ីនានាដែរ។
ឧទាហរណ៍ ពន្លឺដែលឆ្លុះចេញពីព្រះចន្ទមកដល់ផែនដី ចំណាយពេលប្រហែល១.៣វិនាទី។ ពន្លឺពីព្រះអាទិត្យមកដល់ផែនដី ចំណាយពេលប្រហែល៨នាទី២០វិនាទី។

ប៉ុន្តែបើយើងមើលទៅឆ្ងាយជាងនេះ ពន្លឺពីផ្កាយ Proxima Centauri ដែលជាផ្កាយជិតបំផុតនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនោះ ក៏ត្រូវការពេលប្រហែល៤.២៤ឆ្នាំដើម្បីមកដល់ផែនដីដែរ។ ចំណែកពន្លឺពីកាឡាក់ស៊ី Andromeda ដែលជាកាឡាក់ស៊ីធំមួយ នៅជិតកាឡាក់ស៊ី Milky Way របស់យើង ក៏ត្រូវការពេលប្រហែល២.៥លានឆ្នាំដើម្បីមកដល់ផែនដីនេះដែរ។

ការប្រៀបធៀបនេះបង្ហាញថា បញ្ហាមិនមែនដោយសារពន្លឺធ្វើដំណើរយឺតនោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារចម្ងាយក្នុងចក្រវាឡធំធេងខ្លាំង រហូតដល់សូម្បីតែពន្លឺដែលមានល្បឿនលឿនបំផុតក្នុងសុញ្ញាកាស ក៏ត្រូវការពេលរាប់ឆ្នាំ រាប់លានឆ្នាំ ឬយូរជាងនេះ ដើម្បីធ្វើដំណើរពីទីកន្លែងមួយទៅទីកន្លែងមួយទៀត។

*ហេតុអ្វីមនុស្សមិនអាចធ្វើដំណើរលឿនជាងពន្លឺ?
នៅឆ្នាំ១៩០៥ អ្នករូបវិទ្យា Albert Einstein បានបង្កើតទ្រឹស្តីសមភាពពិសេស (Special Relativity) ដែលបង្ហាញថា ល្បឿនពន្លឺក្នុងសុញ្ញាកាស ប្រមាណ៣០០,០០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី គឺជាដែនកំណត់ល្បឿនមូលដ្ឋាននៃធម្មជាតិ។ វត្ថុដែលមានម៉ាស ដូចជាមនុស្ស និងយានអវកាស មិនអាចធ្វើដំណើរដល់ ឬលើសល្បឿននេះបានឡើយ។

ហេតុអ្វី? ព្រោះនៅពេលយានអវកាសបង្កើនល្បឿនកាន់តែជិតល្បឿនពន្លឺ ថាមពលដែលត្រូវការដើម្បីបង្កើនល្បឿនបន្ថែម ក៏កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងដែរ។ ដើម្បីឱ្យយានដែលមានម៉ាសឈានដល់ល្បឿនពន្លឺពិតប្រាកដ វាត្រូវការថាមពលគ្មានដែនកំណត់ ឬថាមពលអនន្ត (Infinite Energy) ដែលមិនអាចសម្រេចបាន។

នេះមានន័យថា ទោះបីមនុស្ស អាចបង្កើតយានអវកាសដែលមានម៉ាស៊ីនទំនើប និងថាមពលខ្លាំងជាងបច្ចុប្បន្នរាប់លានដងក៏ដោយ ក៏យាននោះ នៅតែមិនអាចឈានដល់ល្បឿនពន្លឺបានដែរ។

ដូច្នេះ បញ្ហាមិនមែនគ្រាន់តែមនុស្សមិនទាន់មានបច្ចេកវិទ្យាគ្រប់គ្រាន់នោះទេ ប៉ុន្តែជាដែនកំណត់មូលដ្ឋាននៃច្បាប់ធម្មជាតិ ដែលទ្រឹស្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញ Einstein បានពន្យល់។ ទោះយ៉ាងណា វិទ្យាសាស្ត្រ មិនបានហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿនជិតល្បឿនពន្លឺឡើយ ប្រសិនបើមនុស្សអាចអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា និងប្រភពថាមពលដែលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់។

*តើចក្រវាឡ ធំប៉ុនណា ហើយមនុស្សស្គាល់វាបានប៉ុណ្ណា?
ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើង គ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយនៃកាឡាក់ស៊ី Milky Way ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល១០ម៉ឺនឆ្នាំពន្លឺ និងមានផ្កាយរាប់រយពាន់លាន។
ប៉ុន្តែ Milky Way ក៏គ្រាន់តែជាកាឡាក់ស៊ីមួយក្នុងចំណោមកាឡាក់ស៊ីដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅក្នុងចក្រវាឡ។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប៉ាន់ស្មានថា ចក្រវាឡដែលអាចសង្កេតបាន មានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល៩២ពាន់លានឆ្នាំពន្លឺ។ ទំហំនេះ ធំជាងអាយុចក្រវាឡប្រហែល១៣.៨ពាន់លានឆ្នាំ គិតជាឆ្នាំពន្លឺ ព្រោះលំហ បានពង្រីកខ្លួនក្នុងអំឡុងពេលដែលពន្លឺធ្វើដំណើរ។
ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅមិនទាន់ដឹងថា ចក្រវាឡទាំងមូលមានទំហំប៉ុនណា ឬមានដែនកំណត់ដែរឬទេ។ ដូច្នេះ អ្វីដែលមនុស្សអាចសង្កេតឃើញ មិនប្រាកដថាជាចក្រវាឡទាំងមូលឡើយ។

*តើ AI អាចជួយមនុស្សឆ្លងកាត់ឧបសគ្គចម្ងាយបានដែរឬទេ?
ទោះបី AI មិនអាចធ្វើឱ្យយានអវកាសបំបែកដែនកំណត់ល្បឿនពន្លឺបានក៏ដោយ វាអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាដ៏ធំមួយ គឺការបញ្ជាយាននៅចម្ងាយរាប់ឆ្នាំពន្លឺពីផែនដី។

ប្រសិនបើយានមួយទៅដល់ផ្កាយ Proxima Centauri សារបញ្ជាពីផែនដី ត្រូវការពេលប្រហែល៤.២៤ឆ្នាំដើម្បីទៅដល់។ ការឆ្លើយតបពីយាន ត្រូវការពេលប្រហែល៤.២៤ឆ្នាំទៀត។មានន័យថា ការផ្ញើសំណួរមួយ និងទទួលចម្លើយត្រឡប់មកវិញ អាចត្រូវការពេលប្រហែល៨ឆ្នាំកន្លះ។
ក្នុងស្ថានភាពនេះ AI អាចជួយយាន កំណត់ទិសដៅ ស្វែងរកគ្រោះថ្នាក់ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយស្វ័យភាព ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំបញ្ជាពីផែនដីរាល់ពេលឡើយ។

ដូច្នេះ AI មិនអាចលុបបំបាត់ចម្ងាយដ៏មហិមានៃចក្រវាឡបានទេ ប៉ុន្តែវាអាចជួយឱ្យយានអវកាសបំពេញបេសកកម្មនៅចម្ងាយឆ្ងាយ ដោយមានសមត្ថភាពធ្វើការដោយខ្លួនឯងកាន់តែច្រើន។

*សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ពន្លឺដែលមានល្បឿនជិត៣០០,០០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី នៅតែត្រូវការពេលជាង៤ឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើដំណើរពីផ្កាយ Proxima Centauri មកដល់ផែនដី។ នេះបង្ហាញថា ចម្ងាយក្នុងចក្រវាឡធំធេងលើសពីអ្វីដែលមនុស្សធ្លាប់ស្គាល់។

ទោះជាយ៉ាងណា ចម្ងាយដ៏មហិមានេះ មិនអាចរារាំងការស្វែងយល់របស់មនុស្សបានឡើយ។ តាមរយៈតេឡេស្កុប រូបវិទ្យា និងបច្ចេកវិទ្យាអវកាស មនុស្សអាចសិក្សាផ្កាយ និងកាឡាក់ស៊ីដែលស្ថិតនៅចម្ងាយរាប់លាន ឬរាប់ពាន់លានឆ្នាំពន្លឺ។
នៅអនាគត AI អាចជួយយានអវកាសបំពេញបេសកកម្មអន្តរផ្កាយដោយស្វ័យភាព ប៉ុន្តែមិនអាចបំបែកដែនកំណត់ល្បឿនពន្លឺបានឡើយ។

មេរៀនសំខាន់ក្នុងអត្ថបទស្រាវជ្រាវនេះគឺ៖ ចម្ងាយក្នុងចក្រវាឡ អាចកំណត់សមត្ថភាពធ្វើដំណើររបស់មនុស្ស ប៉ុន្តែមិនអាចកំណត់ការចង់ដឹង និងការស្វែងយល់របស់មនុស្សជាតិបានទេ។

ហើយសំណួរសម្រាប់អនាគតគឺ៖ «បើមនុស្សមិនអាចធ្វើដំណើរលឿនជាងពន្លឺ តើយើងអាចបញ្ជូនយានអវកាសទៅស្វែងរកជីវិតនៅប្រព័ន្ធផ្កាយផ្សេងទៀតដោយរបៀបណា?» ៕