(ភ្នំពេញ)៖ ខណៈពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងសង្គ្រាម ភាពតានតឹងយោធាច្រើនតំបន់ និងហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ច ប្រទេសជាច្រើន បានណែនាំប្រជាពលរដ្ឋឱ្យត្រៀមស្បៀង ទឹកស្អាត ថ្នាំពេទ្យ និងសម្ភារៈចាំបាច់ សម្រាប់ទប់ទល់នឹងស្ថានការណ៍អាសន្ន។

តើការត្រៀមខ្លួននេះ ជាសញ្ញានៃការព្រួយបារម្ភអំពីសង្គ្រាមធំ ឬជាវិធានការទប់ទល់នឹងវិបត្តិចម្រុះដែលអាចកើតមានក្នុងឆ្នាំ២០២៧?

Fresh Exclusive សូមជូនអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ៖

សហរដ្ឋអាមេរិក បានវាយប្រហារគោលដៅនៅកោះ Qeshm របស់អ៊ីរ៉ង់ ក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz នៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ខណៈសង្គ្រាមរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែននៅតែបន្ត ហើយកូរ៉េខាងជើង ក៏បានប្រកាសពង្រឹងសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ និងសាកល្បងមីស៊ីលថ្មី។

ស្របពេលដែលពិភពលោកប្រឈមសម្ពាធសន្តិសុខច្រើនតំបន់ ប្រទេសជាច្រើនកំពុងណែនាំប្រជាពលរដ្ឋឱ្យត្រៀមស្បៀង ទឹកស្អាត ថ្នាំពេទ្យ និងសម្ភារៈចាំបាច់សម្រាប់ទប់ទល់នឹងស្ថានការណ៍អាសន្ន។

តើការប៉ះទង្គិចយោធានៅតំបន់ផ្សេងៗ និងការត្រៀមស្បៀងរបស់ប្រទេសជាច្រើន ជាសញ្ញានៃការព្រួយបារម្ភអំពីសង្គ្រាមធំ ឬជាការត្រៀមទប់ទល់នឹងវិបត្តិពិភពលោកឆ្នាំ២០២៧?

ការវាយប្រហារថ្មីរបស់អាមេរិកលើអ៊ីរ៉ង់ ការពង្រឹងនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង និងការណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រៀមស្បៀងនៅប្រទេសជាច្រើន បង្ហាញពីបញ្ហាប្រឈមសន្តិសុខ និងការយកចិត្តទុកដាក់លើសមត្ថភាពទប់ទល់វិបត្តិ។ ទោះជាយ៉ាងណា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះមិនទាន់ជាភស្តុតាងថា សង្គ្រាមសកលលោក កំពុងខិតជិតមកដល់ឡើយ។

ក្នុងបរិបទនេះ តើការវាយប្រហារលើកោះ Qeshm អាចបង្កើនហានិភ័យសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាដល់កម្រិតណា? តើកូរ៉េខាងជើង កំពុងឆ្លៀតឱកាសដែលអាមេរិកប្រឈមសម្ពាធច្រើនតំបន់ ដើម្បីសាកល្បងការប្តេជ្ញារបស់វ៉ាស៊ីនតោននៅអាស៊ីខាងកើតឬ? ហើយតើការត្រៀមស្បៀងរបស់ប្រទេសជាច្រើន ជាសញ្ញានៃក្តីបារម្ភអំពីសង្គ្រាមធំ ឬការត្រៀមទប់ទល់នឹងហានិភ័យចម្រុះក្នុងឆ្នាំ២០២៧ មែនដែរឬទេ?

*អាមេរិកវាយប្រហារកោះ Qeshm — ហានិភ័យថ្មីនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz
នៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងអាមេរិក បានវាយប្រហារគោលដៅនៅកោះ Qeshm របស់អ៊ីរ៉ង់ ក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Reuters និង Associated Press ដោយយោងប្រភពមន្ត្រីអាមេរិក។

មន្ត្រីអាមេរិកបានអះអាងថា ការវាយប្រហារនេះជាសកម្មភាពការពារ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែងពីប្រព័ន្ធមីស៊ីលប្រឆាំងយន្តហោះរបស់អ៊ីរ៉ង់ ហើយប្រតិបត្តិការនេះមានកម្រិត មិនមែនជាការចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំឡើងវិញឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណា ការប៉ះទង្គិចនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz មានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ព្រោះទីនេះជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេង និងឧស្ម័នដ៏សំខាន់របស់ពិភពលោក។ ប្រសិនបើមានការវាយបក ឬការប៉ះទង្គិចបន្តកើនឡើង វាអាចរំខានដល់ការដឹកជញ្ជូនថាមពល ជំរុញតម្លៃប្រេង និងបង្កសម្ពាធលើសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ។

*កូរ៉េខាងជើងបង្កើនសម្ពាធនុយក្លេអ៊ែរ
នៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ លោក Kim Jong Sik មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កូរ៉េខាងជើង បានថ្កោលទោសសមយុទ្ធ Iron Mace របស់អាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងថា ជាការហាត់សមសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរប្រឆាំងក្រុងព្យុងយ៉ាង។ លោកបានបញ្ជាក់ថា ការពន្លឿនការពង្រឹងសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ គឺជាគោលនយោបាយការពារជាតិដែលកូរ៉េខាងជើងនឹងមិនផ្លាស់ប្តូរឡើយ។

ក្នុងថ្ងៃដដែល កូរ៉េខាងជើងបានសាកល្បងមីស៊ីល Cruise បំពាក់ក្បាលគ្រាប់ប្រភេទបំបែករាយប៉ាយ ក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់លោក Kim Jong Sik។ ប៉ុន្តែការសាកល្បងនេះមិនមែនជាការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរឡើយ។

ក្នុងន័យយុទ្ធសាស្ត្រ ការប្រកាសពង្រឹងនុយក្លេអ៊ែរ គួបផ្សំនឹងការបង្ហាញសមត្ថភាពមីស៊ីល អាចជាការបញ្ជូនសារព្រមានទៅវ៉ាស៊ីនតោន និងសេអ៊ូលថា ព្យុងយ៉ាងនៅតែមានសមត្ថភាពបង្កើនសម្ពាធយោធានៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ទោះបីអាមេរិកកំពុងជាប់បន្ទុកវិបត្តិច្រើនតំបន់ក៏ដោយ។

ប៉ុន្តែសំណួរយុទ្ធសាស្ត្រដែលសំខាន់ជាងនេះគឺ៖ តើព្យុងយ៉ាង កំពុងប្រើសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បីសាកល្បងការប្តេជ្ញារបស់អាមេរិកក្នុងការការពារកូរ៉េខាងត្បូង ឬគ្រាន់តែពង្រឹងសមត្ថភាពទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែងតាមគោលនយោបាយការពារជាតិរបស់ខ្លួន? រហូតមកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សន្និដ្ឋានថា ព្យុងយ៉ាងកំពុងត្រៀមបើកសង្គ្រាមថ្មីឡើយ។

*តើអាមេរិកកំពុងប្រឈមសម្ពាធសង្គ្រាមច្រើនតំបន់ឬ?
សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងប្រឈមសម្ពាធសន្តិសុខនៅតំបន់ធំៗចំនួនបី៖ មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលមានការប៉ះទង្គិចជាមួយអ៊ីរ៉ង់ អឺរ៉ុប ដែលសង្គ្រាមរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែនបន្តបង្កបញ្ហាដល់សន្តិសុខ NATO និងអាស៊ីខាងកើត ដែលមានការពង្រឹងនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង និងភាពតានតឹងជុំវិញតៃវ៉ាន់។

ស្ថានការណ៍នេះ អាចវិភាគតាមគំនិតទ្រឹស្តី «សម្ពាធយុទ្ធសាស្ត្រច្រើនតំបន់» Multi-Front Strategic Pressure ដែលបង្ខំឱ្យមហាអំណាច បែងចែកធនធានយោធា ការយកចិត្តទុកដាក់ និងសមត្ថភាពការទូត ដើម្បីគ្រប់គ្រងវិបត្តិក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

ក្នុងបរិបទនេះ កូរ៉េខាងជើង អាចឆ្លៀតឱកាសបង្កើនសម្ពាធនុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បីសាកល្បងការប្តេជ្ញារបស់វ៉ាស៊ីនតោននៅអាស៊ីខាងកើត។ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានភស្តុតាងថា ព្យុងយ៉ាងកំពុងសម្របសម្រួលផែនការសង្គ្រាមរួមជាមួយរុស្ស៊ី ឬអ៊ីរ៉ង់ឡើយ។

*ប្រទេសជាច្រើន ណែនាំពលរដ្ឋឱ្យត្រៀមស្បៀង — តើហេតុអ្វី?
ខណៈភាពតានតឹងអន្តរជាតិកំពុងកើនឡើង សារព័ត៌មាន The Vibes នៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ បានរាយការណ៍ថា យ៉ាងហោចណាស់៣៣ប្រទេសមានការណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រៀមស្បៀង ទឹកស្អាត ថ្នាំពេទ្យ និងសម្ភារៈចាំបាច់ សម្រាប់ស្ថានការណ៍អាសន្នចន្លោះពី៣ថ្ងៃដល់១៤ថ្ងៃ។

សហភាពអឺរ៉ុប បានដាក់ចេញយុទ្ធសាស្ត្រត្រៀមទប់ទល់វិបត្តិតាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋមានសម្ភារៈចាំបាច់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ខ្លួនឯងយ៉ាងតិច៧២ម៉ោង។ ប្រទេសស៊ុយអែត អាល្លឺម៉ង់ និងបារាំង ក៏មានការណែនាំស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែមានរយៈពេល និងលក្ខខណ្ឌខុសៗគ្នា។

ទោះជាយ៉ាងណា ការណែនាំទាំងនេះ មិនបានចេញក្នុងពេលតែមួយ ឬសំដៅតែលើហានិភ័យសង្គ្រាមឡើយ។ វាក៏មានគោលបំណងទប់ទល់នឹងគ្រោះធម្មជាតិ ការដាច់ចរន្តអគ្គិសនី ការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិត និងការរំខានខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ផងដែរ។

ក្នុងន័យយុទ្ធសាស្ត្រ ការណែនាំឱ្យត្រៀមស្បៀងឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរគំនិតសន្តិសុខជាតិ ពីការពឹងផ្អែកតែលើការការពារយោធា ទៅរកការពង្រឹងសមត្ថភាពប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការទប់ទល់វិបត្តិ។ វាជាសញ្ញានៃការត្រៀមខ្លួនចំពោះហានិភ័យ មិនមែនជាភស្តុតាងថារដ្ឋាភិបាលទាំងនោះដឹងជាមុនថាសង្គ្រាមសកលលោក នឹងផ្ទុះឡើងឡើយ។

*តើឆ្នាំ២០២៧អាចក្លាយជាឆ្នាំនៃវិបត្តិធំឬ?
ការប៉ះទង្គិចយោធានៅមជ្ឈិមបូព៌ា ការប្រឈមមុខនុយក្លេអ៊ែរនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ និងសង្គ្រាមរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែន បង្ហាញថា ពិភពលោកកំពុងប្រឈមហានិភ័យសន្តិសុខច្រើនតំបន់ ដែលអាចបង្កផលប៉ះពាល់ឆ្លងពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយទៀត។

ទោះជាយ៉ាងណា ការវាយប្រហារមានកម្រិតលើកោះ Qeshm មិនទាន់បញ្ជាក់ពីការចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំឡើងវិញឡើយ។ ការពង្រឹងនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង ក៏មិនទាន់ជាភស្តុតាងនៃការត្រៀមបើកសង្គ្រាមថ្មីដែរ។ ចំណែកការណែនាំឱ្យពលរដ្ឋត្រៀមស្បៀង គឺជាវិធានការទប់ទល់នឹងហានិភ័យចម្រុះ មិនមែនជាការព្រមានថាសង្គ្រាមលោកជិតផ្ទុះឡើងនោះទេ។

ហានិភ័យសំខាន់សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ មិនមែនស្ថិតតែលើលទ្ធភាពផ្ទុះសង្គ្រាមធំនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតលើលទ្ធភាពដែលវិបត្តិច្រើនតំបន់ អាចកើនឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា ហើយរាលដាលផលប៉ះពាល់ទៅលើថាមពល ពាណិជ្ជកម្ម សេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ។

ដូច្នេះ ឆ្នាំ២០២៧អាចក្លាយជាឆ្នាំសាកល្បងដ៏សំខាន់មួយថា តើមហាអំណាចអាចទប់ស្កាត់ការពង្រីកជម្លោះបានកម្រិតណា ហើយតើប្រទេសនានាមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទប់ទល់នឹងវិបត្តិដែលអាចកើតឡើងដែរឬទេ?

*តើកម្ពុជាគួរទាញមេរៀនអ្វី?
សម្រាប់កម្ពុជា មេរៀនសំខាន់ពីភាពតានតឹងពិភពលោក មិនមែនជាការត្រៀមខ្លួនដោយភ័យខ្លាចសង្គ្រាមធំឡើយ ប៉ុន្តែជាការពង្រឹងសមត្ថភាពជាតិ ដើម្បីទប់ទល់នឹងវិបត្តិដែលអាចកើតមាន។

ប្រសិនបើការប៉ះទង្គិចនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz រំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពល កម្ពុជាអាចរងផលប៉ះពាល់តាមរយៈការកើនឡើងតម្លៃប្រេង ថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងតម្លៃទំនិញនាំចូល។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គ្រោះទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងការខ្វះទឹកក្នុងប្រទេស ក៏អាចបង្កសម្ពាធបន្ថែមលើសេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ។

ដូច្នេះ កម្ពុជាគួរពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមានមុន ការគ្រប់គ្រងទឹក សមត្ថភាពបម្រុងស្បៀង និងការឆ្លើយតបគ្រោះអាសន្ន។ ចំណែកប្រជាពលរដ្ឋ ការត្រៀមទឹកស្អាត អាហារ ថ្នាំពេទ្យ និងសម្ភារៈចាំបាច់សម្រាប់យ៉ាងតិច៣ថ្ងៃ តាមលទ្ធភាពគ្រួសារ អាចជួយកាត់បន្ថយការលំបាកនៅពេលមានវិបត្តិ។

មេរៀនយុទ្ធសាស្ត្រគឺ សន្តិសុខជាតិ មិនមែនមានត្រឹមសមត្ថភាពការពារទឹកដីទេ ប៉ុន្តែរួមបញ្ចូលទាំងសមត្ថភាពការពារសេដ្ឋកិច្ច ធានាសេវាចាំបាច់ និងរក្សាស្ថិរភាពជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ។ ការត្រៀមខ្លួនមុនវិបត្តិ គឺជាការកសាងភាពធន់របស់ជាតិ មិនមែនជាការបង្ហាញភាពភ័យខ្លាចឡើយ។

*សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ឆ្នាំ២០២៧ ជាឆ្នាំសាកល្បងភាពធន់របស់ពិភពលោក
ការប៉ះទង្គិចយោធានៅមជ្ឈិមបូព៌ា សម្ពាធនុយក្លេអ៊ែរនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ និងការត្រៀមស្បៀងរបស់ប្រទេសជាច្រើន ឆ្លុះបញ្ចាំងពីពិភពលោក ដែលកំពុងប្រឈមហានិភ័យសន្តិសុខ និងភាពមិនប្រាកដប្រជាកាន់តែស្មុគស្មាញ។

ទោះបីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះមិនទាន់ជាភស្តុតាងថាសង្គ្រាមលោកជិតផ្ទុះឡើងក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញថា ហានិភ័យធំមិនមែនមានតែការផ្ទុះសង្គ្រាមទេ គឺរួមទាំងផលប៉ះពាល់ដែលអាចរាលដាលពីវិបត្តិយោធា ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ។

ឆ្នាំ២០២៧ អាចក្លាយជាឆ្នាំសាកល្បងសមត្ថភាពរបស់មហាអំណាចក្នុងការទប់ស្កាត់ការពង្រីកសង្គ្រាម និងសមត្ថភាពរបស់ប្រទេសនានាក្នុងការទប់ទល់នឹងវិបត្តិ។

សម្រាប់កម្ពុជា និងពិភពលោក មេរៀនសំខាន់គឺ សន្តិភាព ត្រូវការ«ការទូត»ដើម្បីការពារ ខណៈសន្តិសុខប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវការ«ការត្រៀមខ្លួនមុនវិបត្តិ» មិនមែនរង់ចាំរហូតដល់វិបត្តិកើតឡើង ទើបចាប់ផ្តើមឆ្លើយតបនោះទេ៕