Fresh Exclusive: សម្រែកទាមទារយុត្តិធម៌របស់កម្ពុជា បន្តបើកភ្នែកពិភពលោកមើលឃើញការពិតកាន់ តែច្បាស់នូវទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ៖ តើអន្តរជាតិ នឹងធ្វើអ្វីបន្ទាប់?» (Video inside)
20-11-2026 16:32
(ភ្នំពេញ)៖ កាលពីជាងមួយឆ្នាំមុន ការធ្វើឱ្យពិភពលោកយល់ច្បាស់ថា អ្នកណាខុស អ្នកណាត្រូវ ក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ គឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយ។ ប៉ុន្តែមកដល់ពេលនេះ សំឡេងទាមទារយុត្តិធម៌របស់កម្ពុជា កំពុងត្រូវបានឮកាន់តែច្បាស់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ខណៈការចោទប្រកាន់អំពីសកម្មភាពឈ្លានពានទឹកដី ក៏កំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង។
Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅមួយ ក្រោមចំណងជើងថា៖ សម្រែកទាមទារយុត្តិធម៌របស់កម្ពុជា បន្តបើកភ្នែកពិភពលោកមើលឃើញការពិតកាន់ តែច្បាស់នូវទង្វើឈ្លាន ពានរបស់ថៃ៖
ជាងមួយឆ្នាំមកហើយ ដែលកម្ពុជាបានប្រឈមនឹងជម្លោះប្រដាប់អាវុធតាមព្រំដែនជាមួយថៃ ដែលបង្កឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិតមនុស្ស ការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបំផ្លិចបំផ្លាញប្រាសាទបុរាណ និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់សែននាក់។
ចាប់តាំងពីការផ្ទុះអាវុធដំបូង កម្ពុជាបានចោទប្រកាន់ថៃ ពីការរំលោភអធិបតេយ្យភាព និងការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាខុសច្បាប់ ខណៈថៃ បានជំទាស់នឹងការចោទប្រកាន់ទាំងនេះ។ នៅចំពោះមុខភាពខុសគ្នានៃជំហររវាងប្រទេសទាំងពីរ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានប្រកាសបន្តប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិ ការចរចា និងការទូត ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី និងទាមទារដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។
នៅដំណាក់កាលដំបូង កម្ពុជា បានប្រឈមនឹងការលំបាកក្នុងការធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការអះអាង និងភស្តុតាងរបស់ខ្លួន។ ភាពខុសគ្នានៃការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ការចោទប្រកាន់ទៅវិញទៅមក និងការខ្វែងគំនិតផ្នែកនយោបាយ បានធ្វើឱ្យការស្វែងរកការយល់ឃើញរួម កាន់តែស្មុគស្មាញ។
ប៉ុន្តែជាងមួយឆ្នាំក្រោយមក ស្ថានភាពការទូតបានបង្ហាញពីការវិវត្តគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ចាប់ពីកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅភ្នំពេញ រហូតដល់កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន–អាមេរិកនៅទីក្រុងម៉ានីល និងកិច្ចប្រជុំ APEC នៅប្រទេសចិន បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ត្រូវបានលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងសុន្ទរកថា និងឯកសារផ្លូវការអន្តរជាតិ។
ជាពិសេស សេចក្តីសម្រេចនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី បានបង្ហាញការគាំទ្រយ៉ាងច្បាស់ លាស់ចំពោះអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យមានការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
ដំណើរវិវត្តទាំងនេះ បានចោទជាសំណួរយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយថា៖ តើសំឡេងទាមទារយុត្តិធម៌របស់កម្ពុជា ដែលធ្លាប់តែពិបាកឱ្យពិភពលោកងាកមកស្តាប់នោះ កំពុងប្រែក្លាយទៅជាសម្ពាធការទូតអន្តរជាតិ ដើម្បីជំរុញការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃហើយឬនៅ?
*ពីជម្លោះទ្វេភាគី ទៅជាការយកចិត្តទុកដាក់របស់អន្តរជាតិ
កម្ពុជា បានព្យាយាមនាំបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ ទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិ ដើម្បីបង្ហាញភស្តុតាង និងស្វែងរកការគាំទ្រចំពោះការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ផ្ទុយទៅវិញ ថៃ បានសង្កត់ធ្ងន់លើការដោះស្រាយតាមយន្តការទ្វេភាគី ដែលអាចមើលឃើញថាជាយុទ្ធសាស្ត្រកំណត់វិសាលភាពនៃជម្លោះឱ្យស្ថិតត្រឹមរវាងប្រទេសទាំងពីរ និងកាត់បន្ថយការត្រួតពិនិត្យពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។
ការនាំជម្លោះទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិ មិនមានន័យថាកម្ពុជាបោះបង់ចោលយន្តការទ្វេភាគីនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែយន្តការទ្វេភាគី ដែលថៃព្យាយាមរៀបចំសាជាថ្មី បន្ទាប់ពីបានលុបចោលយន្តការដែលធ្លាប់មានស្រាប់ និងធ្លាប់ប្រើប្រាស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍កន្លងមក គឺជាល្បិចកលចង់ពន្យាពេលដោះស្រាយ និងបិទខ្ទប់កម្ពុជា មិនឱ្យពិភពលោកបានដឹងអំពីការពិតនៃការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជា។
តើការស្នើបង្កើតយន្តការថ្មីនោះ មានគោលបំណងដោះស្រាយជម្លោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដ ឬគ្រាន់តែជាវិធីបង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់ពីការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងចាស់ និងបង្កើតការយល់ឃើញថា កម្ពុជាជាភាគីរារាំងដំណោះស្រាយទ្វេភាគី? សំណួរសំខាន់មិនមែនថា តើកម្ពុជាគាំទ្រ ឬប្រឆាំងយន្តការទ្វេភាគីនោះទេ ប៉ុន្តែគឺថា ហេតុអ្វីចាំបាច់ត្រូវបង្កើតយន្តការថ្មី ប្រសិនបើយន្តការដែលមានស្រាប់ មិនទាន់ត្រូវបានអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព?
ហ្វ្រង់កូហ្វូនី — ជំហានការទូតដែលមានភស្តុតាងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ
សេចក្តីសម្រេចរបស់អង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) ដែលបានអនុម័តនៅភ្នំពេញ មានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ព្រោះបានលើកឡើងដោយផ្ទាល់អំពីភាពតានតឹងព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ និងបញ្ជាក់ការគាំទ្រចំពោះអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា។ នេះជាជំហានការទូតដ៏សំខាន់មួយ ពីការអំពាវនាវរបស់កម្ពុជាក្នុងនាមជាប្រទេសរងការចោទប្រកាន់អំពីការរំលោភបំពាន មកជាការកត់ត្រាបញ្ហានេះជាផ្លូវការ នៅក្នុងឯកសារពហុភាគី ដែលធ្វើឱ្យជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃកាន់តែស្ថិតក្រោមការយកចិត្តទុកដាក់ និងការតាមដានរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណា សេចក្តីសម្រេចនេះ មិនមែនជាសាលក្រមកំណត់ខ្សែព្រំដែន ឬជាការវិនិច្ឆ័យផ្លូវច្បាប់របស់តុលាការអន្តរជាតិថា ថៃជាអ្នកឈ្លានពាននោះឡើយ។ ប៉ុន្តែទម្ងន់នយោបាយ និងការទូតរបស់វា មិនអាចមើលរំលងបានទេ ព្រោះវាបានធ្វើឱ្យបញ្ហាដែលកម្ពុជាបានតស៊ូលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ក្លាយជាបញ្ហាដែលអង្គការអន្តរជាតិមួយបានកត់ត្រា និងបង្ហាញជំហរជាផ្លូវការ។
អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាងនេះ គឺការវិវត្តនេះ បានបង្កើនសម្ពាធការទូតលើថៃ ខណៈបាងកកបន្តសង្កត់ធ្ងន់លើការដោះស្រាយតាមយន្តការទ្វេភាគី។ ការទទូចឱ្យប្រើយន្តការទ្វេភាគី មិនមែនជាកំហុសដោយខ្លួនឯងឡើយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើយន្តការទាំងនោះ មិននាំទៅរកការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ការវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែន ឬការដោះស្រាយបញ្ហាវត្តមានកងទ័ពនៅតំបន់ដែលកម្ពុជាអះអាងថាជាទឹកដីរបស់ខ្លួនទេ នោះការចរចាអាចក្លាយជាដំណើរការអូសបន្លាយ ដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ភាគីដែលកំពុងគ្រប់គ្រងស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើទីតាំង។
សំណួរសំខាន់សម្រាប់ថៃនៅពេលនេះ គឺ៖ ប្រសិនបើបាងកកពិតជាចង់ដោះស្រាយជម្លោះតាមយន្តការទ្វេភាគី ហេតុអ្វី មិនជំរុញការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ និងការងារបោះបង្គោលព្រំដែនឱ្យមានលទ្ធផលជាក់ស្តែង ជាជាងទុកឱ្យការចរចាអូសបន្លាយ ខណៈជនភៀសខ្លួនកម្ពុជានៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញបាន?
*ពីអាស៊ាន–អាមេរិក ទៅ APEC — បញ្ហាសន្តិភាពកម្ពុជា–ថៃនៅតែស្ថិតក្នុងរបៀបវារៈ
ការដែលប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានរំលឹកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកម្ពុជា–ថៃជាបន្តបន្ទាប់ ទាំងនៅក្នុងវេទិកាអាស៊ាន–អាមេរិក និង APEC បង្ហាញថា បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃមិនទាន់ត្រូវបានបិទបញ្ចប់នៅលើរបៀបវារៈការទូតអន្តរជាតិឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព កំពុងក្លាយជាការសាកល្បងដ៏សំខាន់មួយចំពោះភាពជឿជាក់ និងឆន្ទៈនយោបាយរបស់ភាគីទាំងពីរ។
សម្រាប់ថៃ ការលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក មានន័យថា បាងកកមិនអាចរំពឹងថា ការរក្សាជម្លោះឱ្យស្ថិតតែក្នុងក្របខណ្ឌទ្វេភាគី នឹងអាចកាត់បន្ថយការយកចិត្តទុកដាក់របស់អន្តរជាតិបានឡើយ។ ជាពិសេស ប្រសិនបើថៃនៅតែទទូចឱ្យដោះស្រាយជម្លោះតាមការចរចាទ្វេភាគី នោះថៃក៏ត្រូវបង្ហាញលទ្ធផលជាក់ស្តែងនៃការចរចានោះដែរ មិនមែនគ្រាន់តែប្រកាសគាំទ្រសន្តិភាព ខណៈបញ្ហានៅលើទីតាំងជាក់ស្តែងនៅតែមិនទាន់ដោះស្រាយនោះទេ។
ចំណុចដែលដាក់សម្ពាធលើបាងកកកាន់តែខ្លាំង គឺការចោទប្រកាន់របស់កម្ពុជាអំពីវត្តមានកងទ័ពថៃនៅក្នុងតំបន់ដែលកម្ពុជាបញ្ជាក់ថាជាទឹកដីរបស់ខ្លួន និងការដែលប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ២ម៉ឺននាក់នៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងវិញបាន។
បញ្ហាទាំងនេះបង្កើតជាសំណួរមួយដែលមិនអាចឆ្លើយត្រឹមការប្រកាសគោរពបទឈប់បាញ់បានឡើយ៖ តើសន្តិភាពមានន័យអ្វី ប្រសិនបើប្រជាពលរដ្ឋនៅតែបាត់បង់លទ្ធភាពវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋាន និងជម្លោះអំពីការគ្រប់គ្រងទឹកដីនៅតែមិនទាន់ដោះស្រាយ?
ទោះបីជាការលើកឡើងរបស់លោក ត្រាំ មិនមែនជាការវិនិច្ឆ័យផ្លូវច្បាប់ថាភាគីណាជាអ្នកឈ្លានពានក៏ដោយ ក៏វាបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ដែលអាចធ្វើឱ្យថៃប្រឈមនឹងសម្ពាធការទូតកាន់តែខ្លាំង ប្រសិនបើមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា កាតព្វកិច្ចដែលបានព្រមព្រៀងមិនត្រូវបានអនុវត្ត។
ដូច្នេះ សំណួរដែលថៃត្រូវឆ្លើយនៅចំពោះមុខសហគមន៍អន្តរជាតិ មិនមែនត្រឹមថា «តើថៃគាំទ្រសន្តិភាពឬទេ?» ប៉ុន្តែគឺ «តើថៃបានធ្វើអ្វីខ្លះ ដើម្បីឱ្យសន្តិភាពនោះក្លាយជាការពិត តាមរយៈការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន និងការធានាឱ្យជនភៀសខ្លួនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញដោយសុវត្ថិភាព?»
*តើការទូតអន្តរជាតិ អាចប្រែក្លាយទៅជាយុត្តិធម៌ជាក់ស្តែងបានដែរឬទេ?
ការទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ គឺជាជំហានដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ប៉ុន្តែមិនមែនជាគោលដៅចុងក្រោយឡើយ។ អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះ គឺការព្យាយាមរបស់ភាគីថៃក្នុងការរក្សាជម្លោះឱ្យស្ថិតត្រឹមក្របខណ្ឌទ្វេភាគី មិនអាចទប់ស្កាត់កម្ពុជាពីការនាំបញ្ហានេះទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិបានឡើយ។ ការលើកឡើងអំពីជម្លោះកម្ពុជា–ថៃនៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិ និងការកត់ត្រាជាផ្លូវការក្នុងសេចក្តីសម្រេចហ្វ្រង់កូហ្វូនី បង្ហាញថា បញ្ហាដែលកម្ពុជាបានតស៊ូទាមទារឱ្យពិភពលោកយកចិត្តទុកដាក់ កំពុងទទួលបានការឆ្លើយតបកាន់តែច្បាស់។
សម្រាប់កម្ពុជា ការវិវត្តនេះមានន័យថា ការអះអាងអំពីការរំលោភអធិបតេយ្យភាព ការកាន់កាប់ទឹកដី និងការរារាំងជនភៀសខ្លួនមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋាន លែងជាបញ្ហាដែលអាចទុកឱ្យបាត់សំឡេងនៅក្នុងការចរចាបិទទ្វាររវាងប្រទេសទាំងពីរ បានទៀតឡើយ។ ការយកចិត្តទុកដាក់របស់អន្តរជាតិ បើកឱកាសឱ្យមានការពិនិត្យភស្តុតាង ការតាមដាន និងការទាមទារឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធបង្ហាញការទទួលខុសត្រូវចំពោះកិច្ចព្រមព្រៀងដែលខ្លួនបានចុះហត្ថលេខា។
បញ្ហាដែលដាក់សម្ពាធលើថៃកាន់តែច្បាស់ គឺការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងការបន្តការងារវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនតាមរយៈគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC)។ កម្ពុជាបានចោទថា ថៃពន្យារពេលការងារទាំងនេះ ខណៈបញ្ហាវត្តមានកងទ័ពថៃនៅតំបន់ដែលកម្ពុជាអះអាងថាជាទឹកដីរបស់ខ្លួន នៅតែមិនទាន់ត្រូវបានដោះស្រាយ។ ទោះបីថៃអះអាងថា ខ្លួនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង និងចង់ដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីក៏ដោយ ក៏ការអះអាងនោះត្រូវតែឆ្លងកាត់ការសាកល្បងដោយសកម្មភាពជាក់ស្តែង។
ជាពិសេស ការដែលប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ២ម៉ឺននាក់នៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងវិញបាន បង្កើតជាសំណួរមនុស្សធម៌ និងការទទួលខុសត្រូវដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ សន្តិភាពមិនអាចវាស់វែងត្រឹមការឈប់បាញ់នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវវាស់វែងតាមការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន និងការធានាសិទ្ធិឱ្យប្រជាពលរដ្ឋវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានដោយសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។
ដូច្នេះ បើការទទូចរបស់ថៃឱ្យដោះស្រាយជម្លោះតាមយន្តការទ្វេភាគី មានគោលបំណងកាត់បន្ថយការត្រួតពិនិត្យពីអន្តរជាតិមែន នោះការវិវត្តផ្នែកការទូតក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយបង្ហាញថា យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ មានដែនកំណត់។ សហគមន៍អន្តរជាតិកំពុងមានឱកាសកាន់តែច្រើនក្នុងការពិនិត្យមើលភាពខុសគ្នារវាងការប្រកាសគាំទ្រសន្តិភាព និងការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចជាក់ស្តែង។
សំណួរដែលភាគីថៃត្រូវប្រឈមនៅពេលនេះ មិនមែនគ្រាន់តែថា ហេតុអ្វីកម្ពុជាបន្តនាំបញ្ហាព្រំដែនទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែគឺថា ហេតុអ្វីការងារវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនមិនទាន់អាចដំណើរការទៅមុខ ហើយហេតុអ្វីប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់នៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួនវិញបាន?
ការទូតអន្តរជាតិ អាចធ្វើឱ្យពិភពលោកបានឮសំឡេងកម្ពុជា ប៉ុន្តែយុត្តិធម៌ជាក់ស្តែងនឹងត្រូវវាស់វែងតាមការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង និងការដោះស្រាយបញ្ហាទឹកដីដោយសន្តិវិធី។ ពិភពលោកបានចាប់ផ្តើមយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសំណួររបស់កម្ពុជាហើយ។ ឥឡូវនេះ អ្វីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺការទាមទារចម្លើយដែលមានភស្តុតាង និងសកម្មភាពជាក់ស្តែងពីភាគីពាក់ព័ន្ធ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ជាងមួយឆ្នាំនៃជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ការប្រកាន់ខ្ជាប់ច្បាប់អន្តរជាតិ និងការតស៊ូផ្នែកការទូត អាចជួយឱ្យសំឡេងទាមទារយុត្តិធម៌របស់ប្រទេសតូចមួយ ទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ និងការតាមដានកាន់តែទូលំទូលាយពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ទោះបីជាមានការព្យាយាមរក្សាជម្លោះ ឱ្យស្ថិតត្រឹមក្របខណ្ឌទ្វេភាគីក៏ដោយ ក៏បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ បានឈានទៅដល់វេទិកាអន្តរជាតិ និងត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងឯកសារពហុភាគី ដែលធ្វើឱ្យការអះអាង និងសកម្មភាពរបស់ភាគីទាំងពីរ ស្ថិតក្រោមការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង។
កម្ពុជាមានមូលដ្ឋានក្នុងការអះអាងថា សំឡេងទាមទារយុត្តិធម៌របស់ខ្លួនកំពុងត្រូវបានឮកាន់តែច្បាស់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែការឮសំឡេង មិនទាន់ស្មើនឹងការទទួលបានយុត្តិធម៌ពេញលេញឡើយ។ ហេតុនេះ កម្ពុជានឹងត្រូវបន្តបង្ហាញឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ផែនទី
ភស្តុតាងនៅលើទីតាំងជាក់ស្តែង និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ដើម្បីឱ្យពិភពលោកអាចមើលឃើញកាន់តែច្បាស់ថា តើអ្វីជាការពិត អ្វីជាការអះអាង និងភាគីណាត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការរំលោភបំពានដែលអាចបញ្ជាក់បានដោយភស្តុតាង។
ជោគជ័យពិតប្រាកដនៃការទូតកម្ពុជា មិនមែនស្ថិតត្រឹមការធ្វើឱ្យពិភពលោកស្តាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺការប្រែក្លាយការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់ និងការយកចិត្តទុកដាក់អន្តរជាតិ ទៅជាការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចជាក់ស្តែង ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងធានាសិទ្ធិដ៏ថ្លៃថ្នូរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងវិញដោយសុវត្ថិភាព និងយុត្តិធម៌។
សម្រាប់ថៃ ការទទូចឱ្យរក្សាជម្លោះក្នុងក្របខណ្ឌទ្វេភាគី មិនអាចជំនួសការឆ្លើយតបចំពោះភស្តុតាង និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់បានឡើយ។ កម្ពុជានឹងបន្តនាំបញ្ហានេះទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យពិភពលោកបានមើលឃើញកាន់តែច្បាស់ នូវការពិតនៅពីក្រោយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ។ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលថៃនៅតែព្យាយាមបិទបាំងការពិត ឬគេចវេះពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះការចោទប្រកាន់អំពីការឈ្លានពាន និងការកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរ នោះកម្ពុជា នឹងត្រូវបន្តលាតត្រដាងភស្តុតាង និងស្វែងរកយុត្តិធម៌តាមផ្លូវច្បាប់ និងការទូត ដើម្បីឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិអាចវាយតម្លៃដោយឯករាជ្យនូវសកម្មភាព និងការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃដែលគ្មានភាពអៀនខ្មាសក្នុងជំនាន់នេះ។
ការព្យាយាមបិទបាំងការពិត មិនអាចលុបបំបាត់ភស្តុតាងបានឡើយ ហើយការអូសបន្លាយការចរចា ក៏មិនអាចជំនួសយុត្តិធម៌បានដែរ។ គ្មានភាគីណាមួយអាចយកដៃបាំងមេឃដ៏ធំ ហើយរារាំងមិនឱ្យពិភពលោកមើលឃើញនូវការពិតបានជារៀងរហូតនោះឡើយ។




