Fresh Exclusive: កម្ពុជាពង្រីកឥទ្ធិពលការទូត ខណៈអនុទីនប្រឈមសម្ពាធ Gen Z៖ តើវោហារសាស្ត្រជាតិនិយមរបស់រដ្ឋាភិបាលអនុទិន អាចរក្សាប្រជាប្រិយភាពបានយូរប៉ុណ្ណា? (Video inside)
21-11-2026 16:48
(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្រុងបាងកក កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ យុវជន Gen Z ថៃបានប្រមូលផ្តុំធ្វើបាតុកម្មនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដោយប្រើនិមិត្តសញ្ញាឆ្មា និងស្រែក «Meow, Meow» ដើម្បីចំអកឈ្មោះហៅក្រៅរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន ឆានវីរៈគុល ព្រមទាំងទាមទារកំណែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រព័ន្ធអប់រំ និងឱកាសសេដ្ឋកិច្ច។
បាតុកម្មនេះកើតឡើង ស្របពេលដែលកម្ពុជាកំពុងពង្រីកសកម្មភាពការទូតលើឆាកអន្តរជាតិ។ តើសម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុងថៃ និងការទូតរបស់កម្ពុជា អាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាដល់ជម្លោះព្រំដែន? ហើយតើជាតិនិយមថៃ អាចរក្សាប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកអនុទីនបានយូរប៉ុណ្ណា?
Fresh Exclusive មានអត្ថបទអត្ថាធិប្បាយវិភាគស៊ីជម្រៅជុំវិញបញ្ហានេះ៖
ខណៈជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃនៅតែជាចំណុចក្តៅ ការរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Francophonie) លើកទី២០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ រួមជាមួយវេទិកាសំខាន់ៗក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ដូចជាកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន–អាមេរិក និងកិច្ចប្រជុំ APEC បានបង្កើតជាទិដ្ឋភាពការទូតថ្មីមួយ ដែលជួយឱ្យកម្ពុជាបង្ហាញជំហរ និងភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់បានកាន់តែទូលំទូលាយលើឆាកអន្តរជាតិ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ នៅទីក្រុងបាងកក កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ យុវជនជំនាន់ថ្មី Gen Z បានចេញធ្វើបាតុកម្មនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដោយប្រើនិមិត្តសញ្ញាឆ្មា និងស្រែក «Meow, Meow» ចំអកឈ្មោះហៅក្រៅ «Noo» (កណ្តុរ) របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន ឆានវីរៈគុល ដើម្បីទាមទារកំណែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រព័ន្ធអប់រំ និងអនាគតសេដ្ឋកិច្ច។
ភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នារវាងការឈ្នះចិត្តសាធារណមតិអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា និងការផ្ទុះឡើងនៃការតវ៉ាផ្ទៃក្នុងនៅបាងកក បង្ហាញពីសំណួរធំមួយសម្រាប់នយោបាយថៃ៖ នៅពេលការទូតរបស់កម្ពុជាទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីពិភពលោក ហើយសម្ពាធជីវភាពក្នុងស្រុកកើនឡើង តើវោហារសាស្ត្រជាតិនិយមរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកអានុទីន អាចរក្សាប្រជាប្រិយភាពបានយូរប៉ុណ្ណា?
*ជ័យជម្នះការទូតកម្ពុជា៖ ពីហ្វ្រង់កូហ្វូនី ដល់អាស៊ាន–អាមេរិក និង APEC
ក្នុងបរិបទជម្លោះព្រំដែនឆ្នាំ២០២៥–២០២៦ ការដាក់បញ្ហាទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាពទៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ និងវេទិកាពហុភាគី បានក្លាយជាចំណុចខ្លាំងផ្នែកការទូតរបស់កម្ពុជា។ តាមរយៈការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅភ្នំពេញ (១៤–១៦ វិច្ឆិកា ២០២៦) ព្រមទាំងការជជែកក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន–អាមេរិក និងវេទិកា APEC កម្ពុជាមិនគ្រាន់តែរក្សាបាននូវភាពស្របច្បាប់ និងសន្តិវិធីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានធ្វើឱ្យបញ្ហាព្រំដែនត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិកត់សម្គាល់ និងយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរ។
ក្នុងបរិបទនេះ ចំណុចលេចធ្លោក្នុងដំណើរការនេះរួមមាន៖
១៖ ការពង្រីកឥទ្ធិពលលើឆាកអន្តរជាតិ៖ ការរៀបចំវេទិកាហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅភ្នំពេញ និងការទទួលគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ពីបរទេស បានជួយឱ្យកម្ពុជាបង្ហាញការពិត ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់ (ដូចជាសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧) ទៅកាន់ពិភពលោកបានកាន់តែច្បាស់។
២៖ ការប្រកួតប្រជែងផ្នែកព័ត៌មាន និងការយល់ឃើញ៖ ខណៈភាគីថៃចង់ដោះស្រាយបញ្ហាតែទ្វេភាគី ហើយមិនសប្បាយចិត្តចំពោះកម្ពុជាក្នុងការលើកបញ្ហានេះ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ការចាប់អារម្មណ៍ពីបណ្តាប្រទេសនៅក្នុងវេទិកាហ្វ្រង់កូហ្វូនី អាស៊ាន–អាមេរិក និង APEC បានធ្វើឱ្យអន្តរជាតិតាមដាន និងពិនិត្យមើលវិធីដោះស្រាយរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃកាន់តែដិតដល់។
៣៖ ផលប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ពលរដ្ឋថៃ៖ នៅពេលដែលការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីជាតិនិយមមិនបានធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍ធូរស្រាល ហើយក៏មិនបានជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចភ្លាមៗ យុវជន និងពលរដ្ឋថៃបានចាប់ផ្តើមងាកមកចាប់អារម្មណ៍លើបញ្ហាក្នុងស្រុកវិញ ដូចជាបញ្ហាអប់រំ ប្រជាធិបតេយ្យ និងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។
*បាតុកម្ម Gen Z នៅបាងកក៖ រលកទាមទារកំណែទម្រង់ដែលហួសពីជម្លោះព្រំដែន
បាតុកម្មរបស់ក្រុមយុវជន Gen Z នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងទីក្រុងបាងកក កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយដាច់ដោយឡែកនោះទេ ប៉ុន្តែអាចចាត់ទុកថាជាការបន្តនៃចលនាយុវជនទាមទារកំណែទម្រង់នយោបាយ ដែលបានលេចធ្លោតាំងពីឆ្នាំ២០២០។ ការប្រើនិមិត្តសញ្ញា «ឆ្មាដេញកណ្តុរ» ដើម្បីចំអកឈ្មោះហៅក្រៅ «Noo» របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី អានុទីន ឆានវីរៈគុល មិនត្រឹមតែជាការសម្តែងការមិនពេញចិត្តចំពោះមេដឹកនាំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការបង្ហាញថា យុវជនមួយផ្នែកកំពុងទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាផ្ទៃក្នុង ជាជាងពឹងផ្អែកតែលើវោហារសាស្ត្រសន្តិសុខ និងជាតិនិយម។
ក្នុងន័យនេះ ការទាមទាររបស់ក្រុមបាតុករអាចបែងចែកជាបីចំណុចសំខាន់ៗ៖
១៖ កំណែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច៖ ក្រុមយុវជនបានទាមទារឱ្យមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលធានាការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដំណើរការនយោបាយ និងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់ស្ថាប័នដែលមិនកើតចេញពីការបោះឆ្នោត។ ការទាមទារនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការមិនពេញចិត្តចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចនយោបាយថៃ ដែលមានប្រវត្តិរដ្ឋប្រហារ និងការជ្រៀតជ្រែករបស់យោធាក្នុងនយោបាយ។ សម្រាប់យុវជនមួយផ្នែក ការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនមែនគ្រាន់តែជាការកែប្រែច្បាប់នោះទេ ប៉ុន្តែជាការទាមទារឱ្យអំណាចនយោបាយឆ្លុះបញ្ចាំងឆន្ទៈប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែច្រើន។
២៖ វិសមភាពក្នុងការអប់រំ សិទ្ធិសេរីភាព និងអនាគតសេដ្ឋកិច្ច៖ ក្រុមបាតុករបានលើកឡើងពីភាពមិនស្មើគ្នាក្នុងការទទួលបានការអប់រំ សម្ពាធក្នុងប្រព័ន្ធសិក្សា និងការខ្វះឱកាសសម្រាប់យុវជន។ ការទាមទារនេះក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិសេរីភាព ការចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងការព្រួយបារម្ភអំពីអនាគតការងារ និងជីវភាព។ បញ្ហាទាំងនេះបង្ហាញថា សម្រាប់យុវជនជំនាន់ថ្មី ការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិមិនអាចកំណត់ត្រឹមបញ្ហាព្រំដែន និងសន្តិសុខយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវរួមបញ្ចូលទាំងការអប់រំប្រកបដោយគុណភាព ឱកាសសេដ្ឋកិច្ច និងសិទ្ធិក្នុងការកំណត់អនាគតរបស់ខ្លួនផងដែរ។
៣៖ ការរិះគន់ជាតិនិយម និងផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះកម្ពុជា–ថៃ៖ តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ The Nation តំណាងបាតុករមួយរូប បានរិះគន់ចរន្តជាតិនិយមជុំវិញជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ដោយលើកឡើងពីផលប៉ះពាល់របស់ភាពតានតឹងចំពោះសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ព្រមទាំងសារៈសំខាន់របស់ពលករចំណាកស្រុក។ សំឡេងនេះបង្ហាញថា យុវជនថៃមួយផ្នែកមិនចង់ឱ្យជម្លោះព្រំដែនក្លាយជាឧបករណ៍បំផុសអារម្មណ៍ជាតិនិយម ដែលអាចបង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់ពីបញ្ហាជីវភាព និងកំណែទម្រង់ក្នុងប្រទេសឡើយ។
បាតុកម្ម Gen Z បានបង្ហាញពីការប្រឈមនយោបាយមួយសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលលោកអានុទីន។ ខណៈការបង្ហាញជំហរប្រឆាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលអនុទិនចំពោះកម្ពុជាអាចជួយកៀរគរការគាំទ្រពីក្រុមអ្នកមានអារម្មណ៍ជាតិនិយម ការទាមទាររបស់យុវជនបង្ហាញថា ប្រជាប្រិយភាពរយៈពេលវែង មិនអាចពឹងផ្អែកតែលើការបំផុសអារម្មណ៍ជាតិបានឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្ហាញសមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហារដ្ឋធម្មនុញ្ញ ការអប់រំ សេដ្ឋកិច្ច និងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ។
*តើជាតិនិយមអាចរក្សាប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកអនុទីនបានយូរប៉ុណ្ណា?
ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ មានបាតុភូតមួយហៅថា Rally-around-the-flag effect ឬ «ឥទ្ធិពលនៃការរួបរួមជុំវិញទង់ជាតិ» ដែលសំដៅលើការកើនឡើងជាបណ្តោះអាសន្ននៃការគាំទ្រមេដឹកនាំ នៅពេលប្រទេសប្រឈមនឹងវិបត្តិសន្តិសុខ ឬការគំរាមកំហែងពីខាងក្រៅ។
ក្នុងបរិបទជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ជាតិនិយម អាចជួយលោកអនុទីនកៀរគរការគាំទ្រមួយរយៈ ប៉ុន្តែមិនអាចធានាប្រជាប្រិយភាពរយៈពេលវែងបានឡើយ។ កត្តាសំខាន់ៗមានបី៖
១៖ ជាតិនិយមអាចទ្រទ្រង់ប្រជាប្រិយភាពបណ្តោះអាសន្ន៖ ជំហររឹងមាំលើបញ្ហាព្រំដែនអាចទាក់ទាញអ្នកគាំទ្រដែលផ្តល់អាទិភាពដល់សន្តិសុខ និងមោទនភាពជាតិ។ ប៉ុន្តែគ្មានទិន្នន័យស្ទង់មតិគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាជម្លោះនេះ បានបង្កើនប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកអនុទីនឡើយ។
២៖ សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងការទូតអន្តរជាតិ៖ ប្រសិនបើជម្លោះអូសបន្លាយ និងប៉ះពាល់ដល់ពាណិជ្ជកម្ម ការងារ និងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ ការគាំទ្រដែលផ្អែកលើអារម្មណ៍ជាតិនិយមអាចប្រឈមនឹងការសាកល្បង។ ទន្ទឹមនេះ សកម្មភាពការទូតរបស់កម្ពុជានៅវេទិកាហ្វ្រង់កូហ្វូនី និងវេទិកាអន្តរជាតិផ្សេងៗ អាចបង្កើនសម្ពាធការទូតលើរដ្ឋាភិបាលថៃ ប៉ុន្តែមិនមានន័យថា សម្ពាធនេះ នឹងធ្វើឱ្យប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកអនុទីនធ្លាក់ចុះដោយផ្ទាល់នោះឡើយ។
៣៖ សម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុង៖ ខណៈរដ្ឋាភិបាលថៃផ្តោតលើជម្លោះព្រំដែន ក្រុមយុវជន Gen Z មួយផ្នែកកំពុងទាមទារកំណែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ការអប់រំ សិទ្ធិសេរីភាព និងឱកាសសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រសិនបើការទាមទារទាំងនេះ មិនទទួលបានការឆ្លើយតប ការមិនពេញចិត្តអាចកើនឡើង។
បាតុកម្មរបស់យុវជន Gen Z នៅប្រទេសថៃនាពេលនេះ ទោះបីមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ពីការធ្លាក់ចុះនៃប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកអនុទីនក្នុងកម្រិតជាតិក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុង ដែលទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃរក្សាតុល្យភាពរវាងការការពារជំហរជាតិលើបញ្ហាព្រំដែន និងការដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងការទាមទារកំណែទម្រង់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
*មេរៀនយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់កម្ពុជា
ការប្រែប្រួលនយោបាយនៅបាងកក គឺជាកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់កម្ពុជា ស្ថានការណ៍នេះ ផ្តល់មេរៀនយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗបី៖
១៖ ពង្រឹងការទូតដោយផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ៖ បន្តប្រើប្រាស់វេទិកាហ្វ្រង់កូហ្វូនី អាស៊ាន និងទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ ដើម្បីបង្ហាញភស្តុតាង សន្ធិសញ្ញា និងផែនទីពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែន ព្រមទាំងជំរុញការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។
២៖ បែងចែករវាងអ្នកដឹកនាំ និងប្រជាជនថៃ៖ កម្ពុជាគួររក្សាជំហររឹងមាំលើអធិបតេយ្យភាពជាតិ ទន្ទឹមនឹងការថែរក្សាទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជនទាំងពីរ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការមនុស្សធម៌ និងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរួម ដោយជៀសវាងការបំផុសគំនុំជាតិសាសន៍។
៣៖ ត្រៀមខ្លួនចំពោះគ្រប់សេណារីយ៉ូ៖ សម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុងថៃ អាចបង្កើតឱកាសសម្រាប់ការចរចា ប៉ុន្តែក៏អាចនាំឱ្យមានការបង្កើនវោហារសាស្ត្រជាតិនិយមផងដែរ។ ដូច្នេះ កម្ពុជាត្រូវពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ រក្សាការប្រុងប្រយ័ត្ន និងបន្តការទូតដោយភាពម៉ឺងម៉ាត់។
មេរៀនក្នុងបរិបទនេះ៖ ការការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា មិនគួរពឹងផ្អែកលើភាពប្រែប្រួលនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិដ៏រឹងមាំ ការទូតប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព សាមគ្គីភាពជាតិ និងសមត្ថភាពការពារជាតិរបស់កម្ពុជាខ្លួនឯង។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
ការទូតសកម្មរបស់កម្ពុជាតាមរយៈកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី និងទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ បានរួមចំណែកបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ។ ទន្ទឹមនេះ បាតុកម្មរបស់យុវជន Gen Z នៅបាងកក ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការទាមទារកំណែទម្រង់នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ ទោះបីមិនមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងហេតុ–ផលដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ក៏ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបង្ហាញពីបញ្ហាប្រឈមពីរផ្សេងគ្នា គឺសម្ពាធការទូតពីខាងក្រៅ និងការទាមទារកំណែទម្រង់ពីខាងក្នុង ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវយកចិត្តទុកដាក់។
សម្រាប់កម្ពុជា ការការពារអធិបតេយ្យភាពរយៈពេលវែង មិនគួរពឹងផ្អែកលើថា តើអ្នកណាកាន់អំណាចនៅបាងកកនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិដ៏រឹងមាំ ប្រសិទ្ធភាពការទូត សាមគ្គីភាពជាតិ និងសមត្ថភាពការពារជាតិរបស់កម្ពុជាខ្លួនឯង៕




